Piteogacht?

B’ionann na focail gay agus cac nuair a bhí mise ag fás aníos. Is dócha gurb ionann iad fós i measc aos óg mo cheantairse. Aerach an Ghaeilge air, a deirtear, gan an fhochiall chéanna leis. Ciotach go leor an lipéad duine aerach áfach. Thiocfadh aerachán a úsáid ach, de réir an fhoclóra is masla atá ann sin. Is fánach go leor ainmneacha dearfacha Gaeilge ar ár leithéidse: duine cam, duine lúbtha, síog, gearrán, cigire tóna. Sin iad na lipéid is coitinne ar fhir is mhná aeracha. Maslaí ar fad iad.

Cha dtiocfadh leat focal ní ba mhaslaí a chur i leith fhir mo cheantairse ná piteog, áfach. Nach deas go bhfuil focail ann sa Ghaeilge a bhfuil chomh laidir céanna le cuid maslaí an Bhéarla? Focal baininscneach atá ann, ar ndóigh, caidé eile nuair nach bhfuil sa homafóibe ach fuath ban?

Dá gcuirfinn piteog ar fhear i dteach leanna anseo faoin tuath, bheadh troid ann. Sin cumhacht an fhocail. Níl le déanamh ach é a chur i leith fir agus beidh air é a bhréagnú trí thú a leagan.

***

Chaith mé dhá sheachtain le post nua le déanaí. Ógfhir amháin a bhí san oifig – iad uilig chomh díreach le clár adhmaid agus leath chomh cliste den chuid is mó. Bhí a fhios agam go mbeinn ag pilleadh ar an chloset, mar a deirtear sa Bhéarla, le tamaillín beag nuair a ghlac mé an post. Ní féidir siúl isteach ar an chéad lá i do chuid sál ard is feisteas mardi gras, mór an trua.

Ní raibh mé ag súil, áfach, lena dheacair is a bhí sé cuma dhíreach a chur orm féin arís. Rófhada i measc cairde mé, b’fhéidir, ach rinne mé dearmad cé chomh cúng is atá saol na bhfear díreach: na stíleanna ceadaithe cainte, na tuairimí inghlactha, an fhisiciúlacht ‘cheart’.

Rinne mé dearmad fosta cé chomh foréigneach agus labhraíonn fir faoi na mná is faoin ghnéas. ‘Jócanna’ faoin éigniú – ba é an t-éigniú an t-aon phunchline ar ndóigh. Gearáin faoi oibrithe gnéis nach ndearna ‘iarracht cheart, mar a íoc mé as.’ Locker-room talk ar nós an Trumpadóra Mhóir é féin.*

Ba mhaith dá dtiocfadh liom a rá leat, a léitheoir chóir, go ndúirt mé leo gan a leithéid a rá. Gur mhínigh mé dóibh samhnasacht agus náire a gcuid cainte. Ach cha ndúirt is char mhínigh. D’fhág mé an post agus d’fhan mé i mo thost. Bhí idir lúcháir agus náire orm an lá úd.

***

Tá brí eile agamsa ar an fhocal piteog. Saoirse is ciall leis.

Saoirse ó nósmhaireachtaí gangaideacha na fearúlachta. Saoirse ó thaibhléiriú na heaspa muiníne. Saoirse cainte. Saoirse smaointeaoireachta. Gach cineál saorise dá bhfuil ann san fhoclóir. Beag beann ar amhras daoine, mar a deir an file, mar, nuair a bhíonn fuath an domhain ort, níl aon rogha eile agat.

Chan blagalaí mé. Ba chóir go ndéarfainn sin ar an phointe. Ach is duine aerach mé. Gael aerach. Aerachán Gaelach. Piteog. Tchítear domhsa nach bhfuil mórán spáis ann do mo leithéid. Tá aeracháin ann. Tá Gaeil ann. Tá fiú aeracháin Ghaelacha ann – an rud is annamh is iontach. Ach cá bhfuil cultúr na n-aerachán Gaelach? Cá háit a bhfuil clubanna na nGaeilgeoirí aerach? Is suarach an leigheas é cúpla gearrscéal tuibaisteach nó corrdhán faoin ghnéas ar an scoiteacht. Go háirithe nuair nach luaitear sa phobal thú ach sa mhasla is measa dá bhfuil acu ann.

Foc sin, adeirimse. Nach í seo Mí an Bhróid 2017? Níl a fhios agam fúibhse ach tá mise braon den scoilt seo i m’fhéiniúlachta. Seo chugaibh, mar sin, spás amháin – ar a laghad – ina gcuirfear fáilte roimh gach saghas piteogachta. Cinnte gur suarach an spás é féin ach is maith an t-anlann an t-uaigneas, nach é? Bíodh bród orainn mar sin. Cuimhnímis nach masla í an phiteogacht:

revel[Íomhá ó http://literallypatrick.tumblr.com]

Níl inti sa deireadh ach saoirse.

 

*Súil agam nach gá a rá go bhfuil a fhios agam nach mbíonn achan fhear díreach mar seo? An bhfuil haischlib #NotAllMen ag teastáil? Fiú má tá, is léir gur fíor do #GoLeorFear é. Bhí naonúr i m’oifigse amháin.  Cad a tharlódh dá gcuirfinn piteog i leith duine ar bith acusan meas tú?

 

Featured post

Blog at WordPress.com.

Up ↑